Ponad 9 tysięcy miejsc doraźnego schronienia tylko w nowym mieszkalnictwie. Gliwice rozwijają system ochrony ludności

Gliwice rozwijają system ochrony ludności w kilku równoległych kierunkach. Służby sprawdzają stan istniejących obiektów, projektanci uwzględniają miejsca schronienia i ukrycia w nowych inwestycjach, a jednocześnie powstaje sieć punktów pomocy dla mieszkańców. Wszystkie te działania mają wspólny cel – zapewnić realne wsparcie w sytuacjach zagrożenia czy zdarzeniach takich jak długotrwały brak prądu lub awarie instalacji.

– Budowa systemu ochrony ludności to proces, który wymaga czasu, konsekwentnej pracy i odpowiednich środków. Przez ponad dwie dekady Polska funkcjonowała bez efektywnych i kompleksowych przepisów w zakresie obrony cywilnej i ochrony ludności. Samorządy nie miały podstaw prawnych do inwestowania np. w schrony. Dopiero w 2025 roku zaczęły obowiązywać odpowiednie przepisy i możemy działać. Natomiast pełne efekty będą widoczne dopiero w perspektywie kilku, a nawet kilkunastu lat. Trzeba też jasno powiedzieć, że ani administracja rządowa, ani samorządowa nie są w stanie z dnia na dzień zapewnić w pełni zorganizowanej pomocy, w tym powszechnego dostępu do budowli ochronnych. Dlatego my jako miasto działamy etapami, opierając się na rzetelnej analizie i realnych możliwościach – mówi nadzorująca działania związane z systemem ochrony ludności w Gliwicach sekretarz miasta Katarzyna Chwastek.

Miejsca doraźnego schronienia – podziemne garaże, piwnice, tunele

Wie o tym każdy, kto sięgnął już po rządowy „Poradnik bezpieczeństwa ” – piwnice, garaże podziemne czy przejścia podziemne mogą w wielu przypadkach zapewnić mieszkańcom podstawowy poziom ochrony w sytuacji nagłego zagrożenia. W tym roku Gliwice, korzystając ze środków rządowych pochodzących z programu ochrony ludności i obrony cywilnej, zaplanowały m.in. wykonanie ekspertyz technicznych kilku takich obiektów, mogących pełnić w przyszłości funkcję miejsc doraźnego schronienia. To ważne, bo zgodnie z już obowiązującymi przepisami kondygnacje podziemne i garaże podziemne w nowych budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych projektuje się i wykonuje w sposób umożliwiający ich przekształcenie w miejsca doraźnego schronienia (o ile nie przewidziano w takich obiektach schronu lub ukrycia).

Nowe miejskie inwestycje mieszkaniowe

Powstaną w nich przestrzenie, w których w razie potrzeby będzie mogło się schronić około 9230 osób. Największa znajdzie się na nowym osiedlu w rejonie ulic Kujawskiej i Pszczyńskiej, gdzie przewidziano około 5600 miejsc doraźnego schronienia. Kolejne lokalizacje obejmą projektowane osiedle przy ul. Myśliwskiej z około 2100 miejscami tego typu oraz inwestycje przy ul. Piaskowej (ok. 800 miejsc), Toszeckiej (ok. 400 miejsc) i w rejonie ulic Dworskiej–Wiertniczej (ok. 330 miejsc). W każdym przypadku chodzi o części podziemne przyszłych budynków, które w sytuacji zagrożenia będą mogły zostać wykorzystane jako miejsca krótkotrwałego schronienia.

Kolejnym kierunkiem są nowe obiekty projektowane z myślą o podwójnym zastosowaniu

– Dążymy do tego, by nowe miejskie inwestycje takie jak np. garaże podziemne, boiska, strzelnice czy magazyny z jednej strony służyły Gliwiczanom na co dzień zgodnie ze swoim przeznaczeniem, a jednocześnie mogły pełnić funkcję ochronną – mówi sekretarz miasta Katarzyna Chwastek.

W najbliższych planach miasta znajdują się m.in. parkingi podziemne przy ulicach Kujawskiej i Błonie, kryta strzelnica szkolna w Zespole Szkół Ekonomiczno-Technicznych przy ul. Sikorskiego 132 oraz sala gimnastyczna przy Szkole Podstawowej nr 6 przy ul. Jasnogórskiej. W tym roku zaplanowano także przygotowanie dokumentacji dla kolejnego obiektu tego typu.

Równolegle trwa szeroki przegląd istniejących budowli ochronnych

Do tej pory miasto zleciło sprawdzenie 130 schronów i ukryć w Gliwicach, a do końca roku zaplanowano ocenę następnych 126. Kontrole prowadzą inspektorzy nadzoru budowlanego oraz strażacy. W wielu przypadkach potrzebne są dodatkowe analizy techniczne, dlatego przygotowywane są kolejne ekspertyzy.

– Mamy już pierwsze ekspertyzy budowlane – w ubiegłym roku wykonano je dla budowli ochronnych zlokalizowanych w Górnośląskim Centrum Edukacyjnym przy ul. Okrzei 20 oraz w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr 2 przy ul. Rydygiera 10. Do końca tego roku planujemy wykonać jeszcze dziewięć ekspertyz dla obiektów, które dotychczas pełniły funkcje ochronne oraz sześć ekspertyz dla obiektów zaplanowanych jako miejsca doraźnego schronienia – podkreśla Katarzyna Chwastek.

Korzystając ze środków z programu ochrony ludności i obrony cywilnej, miasto planuje zlecić opracowanie strategii rozwoju obiektów zbiorowej ochrony w Gliwicach. Dokument pozwoli precyzyjnie określić liczbę, pojemność i rozmieszczenie istniejących budowli ochronnych w poszczególnych dzielnicach miasta. Ułatwi też planowanie nowych obiektów zapewniających Gliwiczanom schronienie w sytuacji różnych zagrożeń.

Już dziś mieszkańcy mogą sprawdzić, gdzie w ich okolicy znajdują się miejsca zapewniające schronienie. Służy do tego bezpłatna aplikacja „Gdzie się ukryć”. Aplikację przygotowała Państwowa Straż Pożarna. Można ją pobrać na telefon komórkowy lub skorzystać z jej wersji przeglądarkowej, dostępnej pod adresem https://gdziesieukryc.pl/. Pokazuje ona m.in. przejścia podziemne, tunele, garaże podziemne oraz inne miejsca, które w sytuacji zagrożenia mogą stanowić punkty tymczasowego schronienia.

Drugim ważnym elementem systemu ochrony ludności są punkty pomocy doraźnej

– To miejsca przygotowane i przeznaczone do udzielania podstawowej pomocy w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej, np. szerokiej awarii zasilania elektrycznego lub awarii instalacji wodnych czy grzewczych. W Gliwicach powstaną one przede wszystkim w szkołach, które zapewniają ich dostępność w różnych częściach miasta – zwraca uwagę Katarzyna Chwastek.

Na pierwszym etapie wytypowano ponad 20 szkół, a w dziesięciu przeprowadzono już szczegółowe wizje lokalne. Sprawdzano m.in. czy istnieje możliwość przechowywania niezbędnego wyposażenia oraz oszacowano, ile osób mogłoby uzyskać wsparcie w danej placówce w sytuacji zagrożenia.

Na tej podstawie przygotowano konkretne zestawienia wymaganych sprzętów. W punktach znajdą się materace, śpiwory i koce, a także agregaty prądotwórcze pozwalające na wytwarzanie energii elektrycznej, przenośne stacje zasilania, nagrzewnice, oświetlenie oraz sprzęt do przygotowania ciepłych napojów. Część już została zakupiona, część będzie zamawiana w tym roku. Zakupy są możliwe dzięki pozyskaniu przez miasto środków z budżetu państwa w wysokości ponad miliona zł.

Uzupełnieniem sieci pomocy doraźnej będą mobilne punkty pomocy

Miasto zamierza kupić 6 namiotów pneumatycznych, które będzie można szybko uruchomić tam, gdzie wymaga tego sytuacja. Takie rozwiązanie pozwoli na elastyczne reagowanie niezależnie od stałej infrastruktury.

Pamiętajmy, że nawet najlepiej przygotowane miejsca i punkty pomocy spełnią swoją rolę tylko wtedy, gdy ludzie będą wiedzieli, jak się zachować w sytuacji zagrożenia. W praktyce oznacza to znajomość dwóch podstawowych zasad.

• Jeśli nie możesz ukryć się w oznaczonym miejscu schronienia, zostań w domu – z dala od okien, przy ścianach nośnych, w centralnych pomieszczeniach.
• Jeśli jesteś poza domem, szukaj miejsc, które zapewniają przynajmniej minimum ochrony (najniższe kondygnacje budynków, w tym piwnice, garaże podziemne, tunele, przejścia podziemne). Nawet zwykłe zagłębienia terenu zapewniają lepszą ochronę niż przebywanie na otwartej przestrzeni.

Szczegółowych informacji dotyczących właściwego sposobu reagowania warto szukać w rządowym „Poradniku bezpieczeństwa”, który w tym roku trafił do każdego domu, a także na stronie Gliwice.eu w zakładce „Bezpieczne Gliwice” (dostępnej w górnej sekcji „Miasto”).

Nie wiesz, jak przygotować się na kryzys? Skorzystaj ze szkoleń!

W ubiegłym roku rozpoczęły się pierwsze miejskie szkolenia dla mieszkańców, podczas których uczestnicy uczyli się m.in., jak przygotować dom na 3 dni bez dostępu do mediów oraz co powinno znaleźć się w plecaku ewakuacyjnym. Wiedzą z Gliwiczanami dzielili się przedstawiciele Centrum Ratownictwa Gliwice i Górnośląskiej Grupy Poszukiwawczo-Ratowniczej.