Silnik bierze olej – kiedy jest to powód do niepokoju?

Jeżeli silnik bierze olej, nie należy od razu zakładać kosztownego remontu. Niewielkie ubytki mogą pojawiać się w wielu jednostkach, szczególnie turbodoładowanych, mających duży przebieg lub intensywnie eksploatowanych. Problem zaczyna się wtedy, gdy konieczność dolewania oleju staje się częsta, poziom na bagnecie szybko spada, z wydechu wydobywa się niebieskawy dym albo silnik traci moc.

Olej silnikowy odpowiada za smarowanie, chłodzenie oraz ochronę elementów jednostki napędowej przed nadmiernym zużyciem. Jazda z jego zbyt niskim poziomem może prowadzić do uszkodzenia panewek, wałka rozrządu, tłoków, a w samochodach z doładowaniem także turbosprężarki. Dlatego poziom oleju warto sprawdzać regularnie, najlepiej na równej nawierzchni i po kilku minutach od zgaszenia silnika.

Ile oleju może zużywać silnik?

Prawidłowe zużycie oleju zależy od konstrukcji silnika i zaleceń producenta samochodu. To instrukcja obsługi danego modelu jest najważniejszym źródłem informacji o dopuszczalnym ubytku. W wielu autach niewielkie zużycie, na przykład około 0,1-0,3 litra na 1000 kilometrów, nie musi jeszcze oznaczać usterki.

Niepokój powinien pojawić się, gdy samochód zaczyna zużywać wyraźnie więcej oleju niż wcześniej albo wymaga dolewania kilkuset mililitrów co kilkaset kilometrów. Szczególnie ostrożnie należy traktować ubytek przekraczający około pół litra na 1000 kilometrów podczas normalnej jazdy. Olej spalany w cylindrach może zanieczyszczać świece zapłonowe, katalizator, sondy lambda oraz filtr cząstek stałych DPF.

Objawy spalania oleju przez silnik

Najbardziej charakterystycznym objawem jest niebieski dym z rury wydechowej. Pojawia się on wtedy, gdy olej trafia do komory spalania i zostaje spalony razem z paliwem. Nie zawsze jednak będzie widoczny stale, ponieważ jego występowanie zależy od przyczyny problemu i warunków pracy silnika.

Dymienie po uruchomieniu samochodu, zwłaszcza po dłuższym postoju, może sugerować zużycie uszczelniaczy zaworowych. W takiej sytuacji olej spływa przez nieszczelne uszczelnienia do cylindrów, a po rozruchu jest spalany. Podobny objaw może wystąpić po dłuższej pracy na biegu jałowym lub po hamowaniu silnikiem.

Jeżeli samochód zaczyna kopcić przede wszystkim podczas mocnego przyspieszania, jazdy na wysokich obrotach albo po nagłym dodaniu gazu, podejrzenie pada na pierścienie tłokowe, zużyte cylindry lub turbosprężarkę. Ubytkom oleju może wtedy towarzyszyć spadek mocy, większe zużycie paliwa, nierówna praca silnika oraz wyczuwalny zapach spalonego oleju.

Dlaczego silnik bierze olej?

Pierwszą rzeczą, którą powinniśmy sprawdzić, są wycieki zewnętrzne. Olej może wydostawać się przez uszczelkę pokrywy zaworów, miskę olejową, filtr oleju, uszczelniacze wału lub przewody turbiny. Nie zawsze zobaczymy plamę pod samochodem, ponieważ olej często osadza się na osłonach silnika lub spala się po kontakcie z gorącymi elementami układu wydechowego.

Częstą przyczyną są też zużyte uszczelniacze zaworowe. Gdy tracą elastyczność, nie ograniczają skutecznie ilości oleju przedostającego się w okolice zaworów. Problem bywa zauważalny głównie po rozruchu i nie musi od razu powodować spadku kompresji.

Poważniejszą usterką są zużyte albo zapieczone pierścienie tłokowe. Ich zadaniem jest uszczelnienie komory spalania i zgarnianie nadmiaru oleju ze ścianek cylindrów. Uszkodzone pierścienie przepuszczają olej nad tłok, przez co silnik go spala. Często pojawia się wtedy pogorszenie osiągów, przedmuchy do skrzyni korbowej oraz dymienie podczas przyspieszania.

W autach wyposażonych w turbosprężarkę należy skontrolować także układ doładowania. Nieszczelność turbiny, luz na wirniku, problem z odpływem oleju albo uszkodzony układ odpowietrzania skrzyni korbowej mogą powodować przedostawanie się oleju do dolotu lub wydechu. Objawami bywają olej w przewodach dolotowych, świst turbiny, osłabienie przyspieszenia i dymienie po obciążeniu silnika.

Odma może powodować ubytek oleju

Niesprawna odma lub zawór PCV to jedna z przyczyn, którą warto zweryfikować przed podejmowaniem decyzji o rozbieraniu silnika. Układ odpowietrzania skrzyni korbowej powinien odprowadzać gazy powstające podczas pracy tłoków. Gdy zostanie zatkany albo uszkodzony, może powodować wzrost ciśnienia w silniku i zasysanie oleju do układu dolotowego.

W takiej sytuacji samochód czasem bierze olej bez wyraźnego dymienia. Pomocne w diagnostyce będzie sprawdzenie przewodów odmy, dolotu, przepustnicy oraz obecności oleju w przewodach prowadzących do turbiny lub intercoolera.

Jak ustalić przyczynę ubytku oleju?

Najpierw warto potwierdzić rzeczywistą skalę problemu. Uzupełniamy poziom oleju, zapisujemy przebieg i sprawdzamy bagnet po przejechaniu określonego dystansu. Pomiar wykonujemy zawsze w podobnych warunkach, aby uniknąć błędnej oceny.

Następnie oglądamy silnik pod kątem wycieków oraz sprawdzamy stan układu odpowietrzania skrzyni korbowej. W warsztacie warto wykonać pomiar kompresji i próbę szczelności cylindrów. Jeżeli kompresja jest zbyt niska, źródłem problemu mogą być pierścienie, cylindry albo zawory. Gdy wyniki są prawidłowe, a dymienie występuje głównie po postoju, podejrzenie częściej kieruje się w stronę uszczelniaczy zaworowych.

Do dalszej oceny przydaje się sprawdzenie świec zapłonowych, układu dolotowego i turbosprężarki. W wielu przypadkach mechanik może użyć kamery endoskopowej, aby bez demontażu silnika ocenić stan cylindrów, tłoków i nagaru.

Części potrzebne do bieżącej obsługi samochodu, w tym produkty do układu smarowania i elementy eksploatacyjne, można znaleźć w sklepie motoryzacyjnym phuarmar.pl.

Czy można jeździć z silnikiem, który bierze olej?

Możemy dojechać do warsztatu i tymczasowo użytkować auto, jeśli regularnie kontrolujemy poziom oleju oraz nie dopuszczamy do spadku poniżej minimum. Nie należy jednak odkładać diagnozy, ponieważ usterka może się szybko pogłębiać. Jazda z niewystarczającą ilością oleju zwiększa ryzyko zatarcia silnika oraz awarii turbosprężarki.

Natychmiastowej reakcji wymaga zapalenie kontrolki ciśnienia oleju, intensywne dymienie, nagły spadek mocy, metaliczne odgłosy z silnika albo gwałtownie rosnące zużycie oleju. Szybkie ustalenie przyczyny pozwala często ograniczyć naprawę do usunięcia wycieku, wymiany odmy, naprawy turbiny lub uszczelniaczy zaworowych, zanim konieczny stanie się kosztowny remont całej jednostki.